Grupa meteorytów zbudowana w równych częściach z krzemianów i stopu Fe-Ni. Meteoryty żelazno-kamienne dzieli się na mezosyderyty i pallasyty. Czasami zalicza się do nich również bogate w żelazo lodranity i bogate w krzemiany meteoryty żelazne. Meteoryty żelazno-kamienne są najmniej popularne z meteorytów, całkowita waga znanych okazów meteorytów żelazno-kamiennych to ~10ton (tj. ~1,8% całkowitej ilości meteorytów). Dawniej na określenie meteorytów żelazno-kamiennych używano określenia syderolit (siderolite).

Mezosyderyty

Jedna z dwóch podstawowych grup meteorytów żelazno-kamiennych. Mezosyderyty są mieszaninami krzemianów i stopu Fe-Ni w proporcji 50:50. Nazwa z greckiego mesos (μεσοσ) – średnio, pół i sideros (σιδεροσ) – żelazo, czyli ‚półżelazne’. Krzemianowa frakcja w mezosyderytach to ciężkie brekcje magmowe, podobne do eukrytów i diogenitów, pochodzące zapewne z powierzchni achondrytowego ciała macierzystego. Metal w mezosyderytach jest podobny do żelaza z meteorytów typu IIIAB i pochodzi z jądra zdyferencionowanej asteroidy, nie związanej z dostarczycielem eukrytowej i diogenitowej frakcji (sic!). Mezosyderyty zawierają niepłaszczowy materiał. Mezosyderyty, jako dziwaczna kombinacja materiału z jądra i skorupy, mogła powstać z kolizji dwóch różnych asteroid. Jedna z ciągle ciekłym jądrem (dostarczycielka frakcji żelaznej), a druga ze zestaloną skorupą (źródło frakcji krzemianowej). Ten model, opisujący zderzenie dwóch ciał, ich rozbicie i grawitacyjne złożenie z powrotem w jedną asteroidę, dobrze opisuje budowę ciała macierzystego mezosyderytu.

Pallasyty

Jedna z dwóch podstawowych grup meteorytów żelazno-kamiennych. Nazwa na cześć odkrywcy i badacza meteorytów Niemca Petera Pallasa (on pierwszy rozpoznał w znalezionym na Syberii meteorycie Krasnojarsk ciało pochodzenia pozaziemskiego; znaleziona wtedy bryła pallasytu o wadze 680 kg jest znana pod nazwą ‚żelazo Pallasa’). Pallasyty mają pochodzenie magmowe, charakteryzują się dużymi kryształami oliwinów osadzonymi w metalowym Fe-Ni matriks. Często są to jubilerskiej jakości żółte, żółtozielone, zielone, a nawet o miodowym kolorze czyste kryształy. Sądzi się, że pochodzą z granicy jądra i płaszcza ze zdyferencjonowanej asteroidy rozbitej w zderzeniu (ale paradoksalnie w pallasytach nie widać deformacji szokowych wywołanych zderzeniami!). W asteroidzie na granicy stygnącego jądra i płaszcza wykrystalizowały oliwiny, płynne żelazo o dużej lepkości wniknęło w szczeliny pomiędzy oliwinami. Żelazo wypełniło również wszystkie szczeliny i spękania w oliwinach, obserwuje się żyłki metalu o grubości nawet 15 μm (pięknie to widać w pallasycie Huckitta). Tempo stygnięcia stopu Fe-Ni w pallasytach wynosiło około 2 do 10o na milion lat, jest jednak znacznie wolniejsze od tempa stygnięcia wielu meteorytów żelaznych. W większości przypadków ich skład chemiczny, pierwiastkowy i izotopowy pozwala łączyć je ze specyficznymi grupami meteorytów żelaznych, co wskazuję, że mogą pochodzić z tych samych ciał macierzystych. Teoria, że pallasyty pochodzą z cienkiej warstwy granicznej pomiędzy metalowym jądrem a oliwinowym płaszczem ma jedną słabość! Warstwa ta była raczej cienka w porównaniu z grubością płaszcza, biorąc pod uwagę względnie dużą obfitość pallasytów, gdzie są zatem meteoryty zbudowane z czystego oliwinu wchodzącego w skład płaszcza nieporównywalnie grubszego od warstwy będącej źródłem pallasytów?!?

Na podstawie zawartości pierwiastków śladowych (REE), składu krzemianów i proporcji izotopów tlenu pallasyty dzieli się na trzy zasadnicze grupy i grupę czwartą – niezgrupowane. Grupa główna (main group, PAL-MG, mg) – oliwin o składzie Fo82–89, trochę fosforanów, chromitu, troilitu i schreibersytu rozproszonych w metalu o składzie podobnym do meteorytów żelaznych typu IIIAB, najliczniejsza grupa pallasytów (należą do niej: Brahin, Brenham, Esquel, Glorieta Mountain, Huckitta, Imilac, Springwater); grupa Eagle Station (Eagle Station group, PAL-EG, es) – oliwin o składzie Fo80, stop Fe-Ni podobny do meteorytów żelaznych typu IIF, izotopy wskazują na powiązanie z chondrytami węglistymi z klanu CV-CO, do tej grupy należą nieliczne pallasyty (Cold Bay, Eagle Station, Itzawisis); grupa pallasytów piroksenowych (pyroxene group, PAL-PYX,, px) – oliwin o składzie Fo87–90, 1–3% piroksenu, 1% troilitu, mała ilości whitlockitu, stop Fe-Ni nie podobny do żadnego z meteorytów żelaznych, jest to również nieliczna grupa (NWA 1911, Vermillion, Zinder). [Minerals]

Zaokrąglone lub kanciaste ziarna oliwinu są zatopione w stopie Fe-Ni. Wiele ziaren oliwinu jest ‚owiniętych’ kryształami kamacytu. Na większych wytrawionych powierzchniach metalowych widać obszary plessytu i figury Widmanstättena. Granica pomiędzy oliwinem a stopem Fe-Ni jest stabilizującą warstwą tlenków o grubości kilku atomów. Spotyka się pallasyty w których wielkie ich obszary (bryły) są pozbawione oliwinów, np. Seymchan i Brenham.

Źródło: Woreczko Meteorites