Meteoryty Lune

Meteorytyka – nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach. Jej przedmiotem jest określanie składu chemicznego i budowy fizycznej meteorytów i klasyfikowaniu ich na tej podstawie. Zajmuje się również określaniem wieku meteorytów i ich pochodzeniem. W kręgu jej zainteresowań leży również badanie okoliczności upadku meteorytów na podstawie pozostawionych przez nie kraterów uderzeniowych. Jednym z głównych problemów tej nauki jest pozyskiwanie materiału do badań. Rzadko udaje się odnaleźć meteoryt tuż po upadku. Najczęściej odnajdowane są meteoryty, które spadły setki lub tysiące lat temu. Dlatego do jednego z ważniejszych zadań meteorytyki należy rozpoznawanie meteorytów i odróżnianie ich od ziemskich minerałów. Najwdzięczniejszym obszarem Ziemi, gdzie znajdowanych jest najwięcej meteorytów, są pustynie i przede wszystkim śnieżne obszary Antarktydy, czyli krajobraz najmniej przeobrażony przez przyrodę i człowieka. Na terenie Antarktydy, dodatkowo, ciemne meteoryty łatwo dostrzec na białej powierzchni śniegu. (źródło: pl.wikipedia.org)

lune

Kamienne

Meteoryty składające się z krzemianów, ale mające mniej niż 25% wagowo stopu Fe-Ni. Meteoryty kamienne są najbardziej zróżnicowaną grupą, od najprostszych chondrytów zwyczajnych, mniej lub bardziej niezmienionych (ich wiek to ok. 4,5 mld lat), do bardzo młodych skał ze zdyferencjonowanych planetoid (achondryty, np. HEDy) lub większych ciał (meteoryty księżycowe i marsjańskie). Meteoryty kamienne stanowią 95% wszystkich znanych spadków, z tego 88% to chondryty.

Chondryty

Meteoryty zawierające chondry; najliczniejsza grupa meteorytów (ok. ~86% spadków). Są uważane za składniki budulcowe wczesnego Układu Słonecznego. Zbudowane w oparciu o bogate w Fe i Mg minerały krzemianowe. Wyłączając najlżejsze (lotne) pierwiastki chondryty mają skład podobny do składu obłoku rodzącego się Układu Słonecznego (wyłączając oczywiście wodór, hel i inne ‚lekkie’ pierwiastki); nie podlegały wymieszaniu, przetopieniu i dyferencjacji; powstały z kondensacji i krystalizacji pierwotnego obłoku słonecznego. Zmienność chemiczna świadczy o pochodzeniu z różnych ciał macierzystych, tzn. z różnych regionów mgławicy słonecznej. Główne grupy to: chondryty zwyczajne (H, L i LL), enststytowe (E), węgliste © i rzadkie grupy rumurutity ® i kakangarity (K). Każda grupa jest jeszcze dzielona na typy petrologiczne od 1 do 7. Typy 1 i 2 wyróżniane w chondrytach węglistych są związane ze zmianami uwodnienia (aqueous). Typy petrologiczne 3 do 7 związane są z różnym stopniem metamorfizmu temperaturowego, co ma odbicie w modyfikacji chondr i chemicznej homogenizacji. Typ 3 przedstawia pełne, niezmodyfikowane i wyraziste chondry, od 4 do 6 następuje wzrost rekrystalizacji. Chondryty typu 7, właściwie nazywany metachondrytami, nie mają w zasadzie chondr, są przejściowymi pomiędzy chondrytami i prymitywnymi achondrytami.

Achondryty

Meteoryty nie zawierające chondr. Jedna z dwóch głównych grup meteorytów kamiennych (stanowią ~9% spadków). Achondryty nie zawierają chondr, są skałami, które krystalizowały z fazy ciekłej. Główny ich budulec to: plagioklaz, piroksen i oliwin. Większość achondrytów ma skład chemiczny podobny do bazaltów, co wskazuje na ich pochodzenie z większych ciał na których doszło do przetopienia materii. Ich ciała macierzyste musiały być więc zdyferencjonowane, tak jak Księżyc, Mars lub duże planetoidy (np. Vesta, Hebe, Ceres), dopuszcza się hipotezę, że angryty pochodzą z Merkurego. Przykładem achondrytów są diogenity, eukryty, howardyty, meteoryty księżycowe i marsjańskie. Część achondrytów to przetopione chondryty tzw. achondryty prymitywne.

Żelazno-kamienne

Grupa meteorytów zbudowana w równych częściach z krzemianów i stopu Fe-Ni. Meteoryty żelazno-kamienne dzieli się na mezosyderyty i pallasyty. Czasami zalicza się do nich również bogate w żelazo lodranity i bogate w krzemiany meteoryty żelazne. Meteoryty żelazno-kamienne są najmniej popularne z meteorytów, całkowita waga znanych okazów meteorytów żelazno-kamiennych to ~10ton (tj. ~1,8% całkowitej ilości meteorytów). Dawniej na określenie meteorytów żelazno-kamiennych używano określenia syderolit (siderolite).

Mezosyderyty

Jedna z dwóch podstawowych grup meteorytów żelazno-kamiennych. Mezosyderyty są mieszaninami krzemianów i stopu Fe-Ni w proporcji 50:50. Nazwa z greckiego mesos (μεσοσ) – średnio, pół i sideros (σιδεροσ) – żelazo, czyli ‚półżelazne’. Krzemianowa frakcja w mezosyderytach to ciężkie brekcje magmowe, podobne do eukrytów i diogenitów, pochodzące zapewne z powierzchni achondrytowego ciała macierzystego. Metal w mezosyderytach jest podobny do żelaza z meteorytów typu IIIAB i pochodzi z jądra zdyferencionowanej asteroidy, nie związanej z dostarczycielem eukrytowej i diogenitowej frakcji (sic!). Mezosyderyty zawierają niepłaszczowy materiał. Mezosyderyty, jako dziwaczna kombinacja materiału z jądra i skorupy, mogła powstać z kolizji dwóch różnych asteroid. Jedna z ciągle ciekłym jądrem (dostarczycielka frakcji żelaznej), a druga ze zestaloną skorupą (źródło frakcji krzemianowej). Ten model, opisujący zderzenie dwóch ciał, ich rozbicie i grawitacyjne złożenie z powrotem w jedną asteroidę, dobrze opisuje budowę ciała macierzystego mezosyderytu.

Pallasyty

Jedna z dwóch podstawowych grup meteorytów żelazno-kamiennych. Nazwa na cześć odkrywcy i badacza meteorytów Niemca Petera Pallasa (on pierwszy rozpoznał w znalezionym na Syberii meteorycie Krasnojarsk ciało pochodzenia pozaziemskiego; znaleziona wtedy bryła pallasytu o wadze 680 kg jest znana pod nazwą ‚żelazo Pallasa’). Pallasyty mają pochodzenie magmowe, charakteryzują się dużymi kryształami oliwinów osadzonymi w metalowym Fe-Ni matriks. Często są to jubilerskiej jakości żółte, żółtozielone, zielone, a nawet o miodowym kolorze czyste kryształy. Sądzi się, że pochodzą z granicy jądra i płaszcza ze zdyferencjonowanej asteroidy rozbitej w zderzeniu (ale paradoksalnie w pallasytach nie widać deformacji szokowych wywołanych zderzeniami!). W asteroidzie na granicy stygnącego jądra i płaszcza wykrystalizowały oliwiny, płynne żelazo o dużej lepkości wniknęło w szczeliny pomiędzy oliwinami. Żelazo wypełniło również wszystkie szczeliny i spękania w oliwinach, obserwuje się żyłki metalu o grubości nawet 15 μm (pięknie to widać w pallasycie Huckitta). Tempo stygnięcia stopu Fe-Ni w pallasytach wynosiło około 2 do 10o na milion lat, jest jednak znacznie wolniejsze od tempa stygnięcia wielu meteorytów żelaznych. W większości przypadków ich skład chemiczny, pierwiastkowy i izotopowy pozwala łączyć je ze specyficznymi grupami meteorytów żelaznych, co wskazuję, że mogą pochodzić z tych samych ciał macierzystych. Teoria, że pallasyty pochodzą z cienkiej warstwy granicznej pomiędzy metalowym jądrem a oliwinowym płaszczem ma jedną słabość! Warstwa ta była raczej cienka w porównaniu z grubością płaszcza, biorąc pod uwagę względnie dużą obfitość pallasytów, gdzie są zatem meteoryty zbudowane z czystego oliwinu wchodzącego w skład płaszcza nieporównywalnie grubszego od warstwy będącej źródłem pallasytów?!?

Na podstawie zawartości pierwiastków śladowych (REE), składu krzemianów i proporcji izotopów tlenu pallasyty dzieli się na trzy zasadnicze grupy i grupę czwartą – niezgrupowane. Grupa główna (main group, PAL-MG, mg) – oliwin o składzie Fo82–89, trochę fosforanów, chromitu, troilitu i schreibersytu rozproszonych w metalu o składzie podobnym do meteorytów żelaznych typu IIIAB, najliczniejsza grupa pallasytów (należą do niej: Brahin, Brenham, Esquel, Glorieta Mountain, Huckitta, Imilac, Springwater); grupa Eagle Station (Eagle Station group, PAL-EG, es) – oliwin o składzie Fo80, stop Fe-Ni podobny do meteorytów żelaznych typu IIF, izotopy wskazują na powiązanie z chondrytami węglistymi z klanu CV-CO, do tej grupy należą nieliczne pallasyty (Cold Bay, Eagle Station, Itzawisis); grupa pallasytów piroksenowych (pyroxene group, PAL-PYX, px) – oliwin o składzie Fo87–90, 1–3% piroksenu, 1% troilitu, mała ilości whitlockitu, stop Fe-Ni nie podobny do żadnego z meteorytów żelaznych, jest to również nieliczna grupa (NWA 1911, Vermillion, Zinder). [Minerals]

Zaokrąglone lub kanciaste ziarna oliwinu są zatopione w stopie Fe-Ni. Wiele ziaren oliwinu jest ‚owiniętych’ kryształami kamacytu. Na większych wytrawionych powierzchniach metalowych widać obszary plessytu i figury Widmanstättena. Granica pomiędzy oliwinem a stopem Fe-Ni jest stabilizującą warstwą tlenków o grubości kilku atomów. Spotyka się pallasyty w których wielkie ich obszary (bryły) są pozbawione oliwinów, np. Seymchan i Brenham.

Żelazne

Grupa meteorytów, których głównym składnikiem jest żelazo (Fe) i nikiel (Ni) występujące w dwóch formach stopu – kamacytu i taenitu. Ponieważ ich skład czyni je bardziej odporne na rozbicie (kruszenie) i trudniej ulegają procesowi ablacji przy przelocie przez atmosferę, więc statystycznie spadają one w postaci większych brył niż meteoryty kamienne lub żelazno-kamienne. Ich metaliczna budowa i wyjątkowo duża waga czynią z nich meteoryty łatwe do odróżnienia od zwykłych skał. Masa wszystkich znanych meteorytów żelaznych wynosi ponad 500 ton, co stanowi ~89% masy znanych meteorytów, ale spadki meteorytów żelaznych stanowią tylko 5,7% wszystkich obserwowanych spadków. Dawniej na określenie meteorytów żelaznych używano określenia syderyt (siderite).

Podziału meteorytów żelaznych dokonuje się wg dwu kryteriów. Starsza metoda bazuje na średniej zawartości niklu i na strukturze krystalicznej ujawniającej się na przeciętych i wytrawionych powierzchniach (figury Widmanstättena). W jej wyniku otrzymujemy trzy podgrupy: heksaedryty (hexahedrites) (śr. 4–6wt.% Ni), oktaedryty (octahedrites) (śr. 6–12wt.% Ni, najpopularniejsze) i ataksyty (ataxites) (>12wt.% Ni).

Druga, nowsza metoda klasyfikacji meteorytów żelaznych opiera się na ich składzie chemicznym, w szczególności na zawartości pierwiastków rzadkich, takich jak german (Ge), gal (Ga) i iryd (Ir). Zawartość pierwiastków rzadkich versus zawartość niklu przedstawiona w skali logarytmicznej ujawnia chemiczne klastry (skupienia) reprezentujące różne chemiczne grupy meteorytów żelaznych. Pochodzą z jąder małych zdyferencjonowanych asteroid, rozbitych w zderzeniach, krótko po uformowaniu się. Meteoryty żelazne z jednej chemicznej grupy formowały się na wspólnym ciele macierzystym.

Główne grupy chemiczne:

IAB (najbardziej znani przedstawiciele tej grupy to Toluca, Campo del Cielo, Odessa, Canyon Diablo). Większość przedstawicieli tej grupy to oktaedryty grubo- i średnioziarniste (Og, Om, ale zdarzają się i inne). Bardzo często zawierają inkluzje troilitu, grafitu, cohenitu i różnych krzemianów. Obecne badania sugerują, że meteoryty typu IAB i winonaity pochodzą z tego samego ciała macierzystego – częściowo zdyferencjonowanej asteroidy rozerwanej na początku formowania żelaznego jądra i bogatej w krzemiany skorupy (impakt wymieszał krzemiany i przetopione jądro Fe-Ni dając meteoryty krzemianowe typu IAB oraz połączył bogate w oliwin częściowo przetopione i nieprzetopione pozostałości krzemianowe dając winonaity).

IIAB (Sikhote-Alin*) to najczęściej bardzo gruboziarniste oktaedryty (Ogg) i heksaedryty (HEX). Meteoryty o najniższej zawartości Ni w stopie Fe-Ni. Zawartość pierwiastków śladowych sugeruje, że IIAB uformowały się z jądra zdyferencjonowanej asteroidy typu C rozbijanej w wielokrotnych zderzeniach.

IIIAB (Cape York, Chupaderos, Morito, Willamette; do tej grupy należą największe z meteorytów). Wyróżniamy dwie podgrupy (IIIA i IIIB). Meteoryty z grupy IIIA to najczęściej gruboziarniste oktaedryty (Og), IIIB to średnioziarniste oktaedryty (Om). Struktura i skład pierwiastkowy wskazują na ich wspólne pochodzenie z różnych części jądra tego samego ciała macierzystego. Wiele IIIAB zawiera duże nodule troilitowe i grafitowe, natomiast inkluzje krzemianowe są w nich bardzo rzadkie. Współczesne badania łączą grupę IIIAB z pallasytami grupy głównej (MG) bogatymi w krzemiany, jako pochodzącymi z jednego ciała macierzystego rozbitego podczas pojedynczego zderzenia – IIIAB pochodziłyby z jądra, a pallasyty MG z granicy pomiędzy jądrem i płaszczem.

IIICD (Mundrabilla, Morasko) to najczęściej drobno- i bardzo drobnoziarniste oktaedryty (Of, Off) i ataksyty (ATAX, D). Podobieństwo składu pierwiastkowego łączy grupy IIICD i IAB, jednak IIICD mają cechy różniące je od IAB, np. występowanie haxonitu czy też częste występowanie nodul troilitowych. Liczne IIICD zawierają inkluzje krzemianowe podobne do tych z IAB.

IVA (Gibeon) to najczęściej drobnoziarniste oktaedryty (Of). Zawierają wyjątkowo mało Ge i Ga. Występują w nich rzadko rozsiane małe nodule troilitowe i grafitowe, chociaż często brak w nich inkluzji krzemianowych. Niedawne badania sugerują, że IVA uformowały się z jądra małej zdyferencjonowanej asteroidy, rozbitej w głównym impakcie zaraz po uformowaniu się, po ponownej akrecji, rozbitej ponownie ~450 mln lat temu.

Duża liczba meteorytów żelaznych pozostaje niezgrupowana, nie pasują one do żadnej z 14 chemicznych grup, reprezentują unikatową budowę i skład pierwiastkowy. Ich wewnętrzne podobieństwo do siebie (często niewielkie) daję podstawy do ich prowizorycznego pogrupowania (nieraz taka grupa liczy mniej niż 5 członków). Jednak wiele z nich jest unikatowych i reprezentują prawdopodobnie pojedyncze okazy pochodzące z różnych innych ciał macierzystych.

Polskie meteoryty


W kolekcji jest 12 polskich meteorytów (z 9 lokalizacji).

Sołtmany

30 kwietnia o godzinie 06:03 meteoryt spadł na zabudowania gospodarcze we wsi Sołtmany niedaleko Giżycka. Piękny lekko orientowany okaz przebił eternit, wybił dziurę w deskach dachu i z wielkim impetem częściowo roztrzaskał się na betonowym schodku.

„(…)W sobotę rano siedziałam z synem w kuchni. Kilka minut po szóstej usłyszeliśmy głośny świst, a chwilę później straszny huk. Wybiegliśmy na zewnątrz, ale na podwórzu nic się nie działo, dopiero po chwili zobaczyliśmy dziurę w dachu, potem ten kamień.(…)”

Zakłodzie

Znaleziony został w 1998 roku na Roztoczu (na poboczu lessowej drogi gruntowej) jako jeden kamień o wadze 8,68 kg. Szczęśliwym znalazcą jest kolekcjoner minerałów, skamieniałości i meteorytów – Stanisław Jachymek z Guciowa. Jest to meteoryt kamienny, typ – prawdopodobnie unikalny aubryt anomalny. (źródło: internet)

Wilkanówko

Spadł 22 marca 1841r. o godz. 15:30 w okolicy miejscowości Wilkanówko w pobliżu Zielonej Góry. Spadły dwa odłamy o łącznej wadze około 1 kg, świadkami zjawiska byli miejscowi rolnicy pracujący w polu. Usłyszeli oni trzy silne grzmoty podobne do wystrzałów armatnich, bezpośrednio potem dał się słyszeć głośny, narastający gwizd i coś ciężkiego upadło na ziemię. Mieszkańcy wsi idąc w kierunku źródła dźwięku odnaleźli miejsce spadku – na głębokości pół stopy spoczywał meteoryt. Dźwięki towarzyszące upadkowi meteorytu było słychać również w okolicznych miejscowościach – Żaganiu, Sulechowie, Nowej Soli. Główna masa meteorytu znajduje się obecnie w Berlinie. W Polsce meteoryt ten można zobaczyć we Wrocławiu w Muzeum Mineralogicznym. Wilkanówko to meteoryt kamienny chondryt H4. (źródło: „Meteoryty Polski” J. Pokrzywnicki)

Grzempy

Spadł prawdopodobnie 3 września 1910r. około godz. 15 we wsi Grzempy, położonej około 9 km od miasta Czarnkowa, niedaleko Poznania. Świadkiem spadku był miejscowy rolnik, który ujrzał kulę ognistą spadającą na ziemię. Kula odcięła kilka gałęzi z pobliskiego drzewa i ugrzęzła w polu. Jednocześnie dał się słyszeć gwałtowny, podobny do grzmotu łoskot. Wspomniany rolnik wydobył z ziemi meteoryt wielkości pięści o wadze 690 g. Był tak gorący, że nie dawał się utrzymać w ręku. Okaz był pokryty otoczką opalenizny i widać było, że rozpadł się na części podczas przelotu przez atmosferę lub przy upadku na pole, pozostałych odłamków nie udało się odnaleźć. Obecnie meteoryt znajduje się w zbiorach PAN w Warszawie. Grzempy to meteoryt kamienny – chondryt oliwinowo-bronzytowy. (źródło: „Meteoryty Polski” J. Pokrzywnicki)

Pułtusk (okaz całkowity oraz płytka)

30 stycznia 1868 r. około godziny 19, pojawiła się nad Warszawą ognista kula jaśniejsza niż Księżyc w pierwszej kwadrze. Przeleciała z zachodu na wschód ciągnąc za sobą białawy, zakrzywiony ogon. Przelot bolidu obserwowano w całej Polsce m.in. we Wrocławiu, Gdańsku, Królewcu, Krakowie i Lwowie. Mieszkańcy Pułtuska widzieli, jak kula ognista powiększała się i jaśniała, w końcu zgasła i usłyszano potężną, przewlekłą detonację, zakończoną serią odgłosów przypominających wystrzały karabinowe lub werble. Mieszkańcy wsi Rowy słyszeli nawet świst spadających kamieni oraz odgłosy uderzeń o ziemię i lód na rzece. Rano znaleziono wiele czarnych kamieni leżących na śniegu. Zebrano kilka tysięcy meteorytów, ale ocenia się, że spadło ich około 70 tys. Był to największy w historii deszcz meteorytów kamiennych tzw. chondytów zwyczajnych. („Wiedza i Życie” 4/95)

Baszkówka

Spadek nastąpił w dniu 25 sierpnia 1994 roku we wsi Baszkówka koło Głoskowa, 23 km od Warszawy. Jest to przepiękny okaz tzw. orientowanego meteorytu, który podczas spadania nie koziołkował. Pod wpływem działania powietrza przybrał charakterystyczny kształt silnie spłaszczonego stożka. Jego przednia strona pokryta jest głębokimi wyżłobieniami rozchodzącymi się promieniście. Tylna strona pokryta jest matowo czarną skorupą. Pod względem budowy jest to dość typowy chondryt zwyczajny typu L, podtyp petrologiczny 5 – silnie zmetamorfizowany. Doskonale widoczne są chondry pomimo dużego przeobrażenia ciasta skalnego. (źródło: http://astro.ia.uz.zgora.pl/~simkoz/meteoryt)

Białystok

Deszcz meteorytów spadł we wsi Fasty 5 października 1827 roku przed południem. Mieszkańcy usłyszeli potężną eksplozję, po której nastąpiły trzaski, jakby strzelano z karabinów, a potem świst i uderzenia o ziemię. Zebrano czarne kamienie w miejscach gdzie wcześniej unosił się pył. Wiele okazów trafiło w błota i rzekę Supraśl. Do dzisiaj zachowało się niewiele z nich, głównie w kolekcjach zagranicznych. W Polsce znajduje się zaledwie kilka okruchów o łącznej masie około 4 g (Muzeum Ziemi w Warszawie). Białystok jest meteorytem kamiennym należącym do typu achondrytów howardytów. Tego typu meteoryty przypominają ziemskie skały magmowe, takie jak bazalt, choć zwykle są jaśniejsze i bardziej kruche. Uważa się obecnie, że meteoryty takie jak Białystok przylatują do nas z powierzchni planetoidy Westa. Zderzenia z innymi planetoidami lub ich fragmentami odłupały wiele bloków skalnych z powierzchni Westy. Niektóre z nich czasem docierają do Ziemi. („Wiedza i Życie” 4/95)

Łowicz

W nocy z 11 na 12 marca 1935 r. deszcz meteorytów żelazno-kamiennych spadł na kilka wsi leżących nieco na południe od Łowicza. Pierwszy okaz znaleziono we wsi Krępa. Była to bryła o średnicy ponad 20 cm i masie 10 kg. W Krępie spadły największe okazy meteorytów. Mniejsze znaleziono we wsiach Reczyca i Wrzeczko, a najmniejsze w Łagowie i Seligowie. Wszytkie pokrywała czarna skorupa materii, która stopiła się podczas przelotu przez atmosferę i zakrzepła na powierzchni. W sumie udało się zebrać ponad 60 okazów o łącznej masie 60 kg. Łowicz jest meteorytem żelazno-kamiennym tzw.mezosyderytem, składającym się z wymieszanych ze sobą okruchów krzemianów i metalicznego żelaza z niklem. („Wiedza i Życie” 4/95)

Morasko (Dwa okazy całkowite oraz płytka)

W roku 1914 podczas budowy umocnień wojskowych w Morasku pod Poznaniem wydobyto z ziemi kawał żelaza – meteoryt o masie 77,5 kg. Jego powierzchnię pokrywała rdza, ale widoczne były na niej charakterystyczne dla meteorytów zagłębienia zwane regmagliptami. Kolejne okazy pochodzą z lat 1936, 1956, 1992, 1995 oraz 1999. Oznacza to, że w okolicach Moraska spadł deszcz meteorytów, ale data tego spadku nie jest znana. Po przebadaniu okazało się, że jest to meteoryt żelazny tzw. oktaedryt gruboziarnisty. Składa się z kryształów żelaza z domieszką niespełna 7% niklu. Naukowcy są zdania, że meteoryty tego typu pochodzą z planetek, które nie stopiły się całkowicie, lecz tylko w niektórych miejscach i na krótko. Ich metal jest więc zanieczyszczony różnymi dodatkami : siarczkiem żelaza, fosforkiem żelaza i niklu oraz czystym węglem w postaci grafitu. („Wiedza i Życie” 4/95)

Oznaczenia okazów

cs – okaz całkowity
wcs – okaz całkowity, z którego odcięto piętkę
hs – połówka okazu odłupana lub odcięta
ep – piętka odcięta z brzegu okazu
f – fragment, odłupany od większego okazu
fc – fragment ze skorupą
fp – fragmenty w probówce
s – płytka, odcięta od większego okazu
sc – płytka ze skorupą
ts – szlif petrograficzny
fs – płytka będąca pełnym przekrojem meteorytu

Medale



Nazwa: Gebel Kamil
Typ: Ataksyt
Spadek: Egipt
Znajdywane od: 2009 r.
TKW: ~1,6t

Nazwa: Łowicz
Typ: Mezosyderyt A3
Spadek: Łowicz, Polska
Data spadku: 12.05.1935r.
TKW: 59kg

Nazwa: Pułtusk
Typ: Chondryt H5
Spadek: Pułtusk, Polska
Data spadku: 30.01.1868r.
TKW: ~250kg, deszcz meteorytów ~200 000 sztuk
Okaz w medalu: płytka meteorytu Pułtusk (okaz historyczny) 6 x 6 x 1mm

Nazwa: Campo del Cielo
Typ: oktaedryt gruboziarnisty IAB-MG
Spadek: Chaco, Argentyna
Znajdywane od: 1576r.
TKW: ~50 t

Nazwa: NWA 869
Typ: Chondryt L4-6
Spadek: Sahara, Maroko
Znajdywane od: 2000r.
TKW: ~2t

Nazwa: Brenham
Typ: Pallasyt
Spadek: Kansas, USA
Znajdywane od: 1885r.
TKW: ~4,3t

Powiększenia

Makro

Płytki cienkie
Już wkrótce.

Tektyty

Tektyty to obiekty powstające na skutek stopienia ziemskich skał, podczas zderzenia z pozaziemskimi, dużymi obiektami. Przypisywane są do tzw. „pól spadków” na których znajdywane okazy są podobne pod względem cech fizycznych i chemicznych. Cztery główne pola spadków to: Australoazjatycki, Wybrzeża Kości Słoniowej (Ivory Coast), Czech i Słowacji oraz Północno Amerykański. Rozmiary tektytów zawierają się w przedziale od mikrotektytów – poniżej 1 mm – do brył wielkości 10-20 cm. Przeważnie spotyka się okazy o rozmiarach do kilku centymetrów i wadze kilku, kilkunastu gramów.

Irgizyt tektyt (Zibi)
Krater Zhamanshin, Kazachstan, ok. 900 000 lat temu

Waga: 0,3 g
Wymiary: 19 x 9 x 5 mm

Irgizyt

Mołdawit tektyt
Niemcy, Nördlinger Ries, ok. 15mln lat temu

Waga: 11,5 g
Wymiary: 52 x 21 x 7 mm

MołdawitMołdawitMołdawit

Szkło Pustyni Libijskiej tektyt
Pustynia Libijska, ok. 26-29mln lat temu

Waga: 21,6 g
Wymiary: 38 x 27 x 22 mm

Szkło Pustyni LibijskiejSzkło Pustyni LibijskiejSzkło Pustyni Libijskiej

Australit tektyt
Australia, ok. 700 000 lat temu

Waga: 3,57 g
Wymiary: 13 x 12 x 10 mm

AustralitAustralit

Wietnamit tektyt
Ok. Loc Ninh, Wietnam, ok. 700 000 lat temu

Waga: 25,32 g
Wymiary: 53 x 28 x 16 mm

WietnamitWietnamitWietnamit

Szkło Pustyni Libijskiej tektyt
Pustynia Libijska, ok. 26-29mln lat temu

Waga: 21,58 g
Wymiary: 39 x 31 x 29 mm

Szkło Pustyni LibijskiejSzkło Pustyni LibijskiejSzkło Pustyni Libijskiej

Guang Dong tektyt
Prowincja Guang Dong, Chiny, ok. 700 000 lat temu

Waga: 26,37 g
Wymiary: 36 x 31 x 25 mm

Guang DongGuang DongGuang Dong

Irgizyt tektyt
Krater Zhamanshin, Kazachstan, ok. 900 000 lat temu

Waga: 0,24 g oraz 0,33 g
Wymiary: 14 x 3 mm oraz 16 x 8 mm

Linki

Strony, które warto odwiedzić:

Polskie Towarzystwo Meteorytowe

Woreczko Meteorites

Wiki.meteoritica.pl

ASPMET

POLANDMET

Polski serwis meteorytów

Meteorytowe centrum informacyjne

Kolekcja dydaktyczna J. J. Drążkowskich

Forum METEORYTOMANIA

Kolekcja Tomka Kubalczaka

Kolekcja Tomka Jakubowskiego

Art-Met

Kolekcja meteorytów

Meteoryty | Szymon Kozłowski

Kolekcja meteorytów R. Zdancewicz

Meteoryty – Człowiek Wszechświat

Meteoryt Pułtusk

Meteoryty.net

Mazowiecki Klub Meteorytowy

Meteoritical Bulletin Database

I.M.C.A.

Encyclopedia of Meteorites

Pracownia Komet i Meteorów

Meteoryty – aukcje allegro
Meteoryty – aukcje ebay (PL)
Meteoryty – aukcje ebay (US)

PFN42






Astro

Obserwacje
Sky-Watcher (Synta) SKDOB 8″ PYREX, Super Plossl 25mm, Super Plossl 10mm, Vixen NLV 5 mm, filtr polaryzacyjny Celestron 1,25″, Vixen Barlow T 2x, filtr mgławicowy Orion UltraBlock 1,25″

Zdjęcia
SKDOB 8″+Canon 350d+Canon 5D MarkII+ND 5.0